فلسفه حجاب‏

توضیحات

تاریخ ایجاد در دوشنبه, 22 شهریور 1389 23:19

آخرین به روز رسانی یکشنبه, 21 آبان 1391 09:42

نوشته شده توسط سیدصدرالدین خورسند

بازدید: 950

اهميت حجاب‏

احكام         1    پوشش و حجاب‏

احكام، ص: 1

پوشش و حجاب‏

اهميت حجاب‏

پرسش 1. در باره حجاب و دليل وجوب آن توضيح دهيد؟

(وَ لا يبدِينَ زِينَتَهنَ الّا ما ظَهَرَ مِنها وَ ليضرِبنَ بِخُمُرِ هِنَ عَلي جُيوبِهِنَ)

وزينت خود را جز آن مقدار كه نمايان است، آشكار نكنند و [اطراف‏] روسري هاي خود را بر سينه خود افكنند [تا گردن وسينه با آن پوشانده شود].

«حجاب»، در لغت به معناي پرده، حاجب و پنهان كردن است و در اصتلاح «پنهان كردن زن خود را از ديد مرد بيگانه است» آنچه دين اسلام بر زنان لازم دانسته، هماه پوشش است كه در متون ديني و در كلام فقيهان، از آن به ستر، پوشش، ساتر و پوشاننده تعبير شده است.

حجاب و پوشش بيشاز اسلام، در ميان برخي از ملت ها از جمله ايران باستان و قوم يهود و شايد در هند مطرح و از آن چه كه در قانون اسلام آمده، سخت تر بوده است. اين دستور در دين اسلام، حدود سالهاي چهارم و پنجم تشريع گرديده است.

حجاب، يكي از احكام ضروري اسلام به شمار مي آيد و شيعه وسني بر آن، اتفاق نظر دارند. خداوند متعال در اين باره سه آيه در شهر مدينه، نازل كرده و در دو مورد آن، به مسأله پوشش بانوان اشاره كرده است. علاوه بر اين، احاديث بسياري در باره اهميت و چگونگي حجاب نقل شده است. حضرت علي عليه السلام مي فرمايد: «پوشيدگي زن به حالش، بهتر است و زيبايش را پايدار تر مي سازد».

فلسفه حجاب‏

پرسش 2. در مورد مسأله حجاب، حدود، كيفيت رنگ پوشش بانوان توضيح دهيد؟

ترديدي نيست كه حجاب و پوشش زن يكي از احكام ضروري است به شمار است. قرآن مجيد در باره اين امر مهم مي فرمايد: (يا ايهَا النَبي قُل لِأَزوِ اجِكَ وَ بَناتكَ وَنساءِ المؤمنينَ يدنِينَ عليهِنَ مِن جَلَا بِيبِهِنَ ذلِكَ ا دني ان يعَرفنَ فَلا يؤذَينَ وَ كانَ اللهُ غَفوراً رحيما) «اي پيامبر! به همسران و دخترانت و زنان مومنان بگو: جلب ها (روسري هاي بلند) خود را بر خويش فرو افكنند. اين كار براي اين كه [كنيزان وآلودگان‏] شناخته شوند ومورد آزار قرار نگيرند، بهتر است و خداوند همواره غفور ورحيم است.»

پوشش سابقه اي زن به اندازه حيات بشريت دارد و غير از پيروان يكي از مكاتب كه بر لزوم برهنه زيستي پاي مي فشارد همه جامعه بشريت به نوعي رعايت مي كنند.

درباره اهميت و فلسفه «حجاب»، اشاره به چند نكته بسيار حائز اهميت است:

1. كاهش خطا وخطر: مصونيت زن در برابر طمع ورزي هوس بازان از ثمرات آشكار حجاب است.

2. حفظ احترام: اگر چه رعايت حجاب، از يك سو به مردان كمك مي كند كه به طور ناخواسته، و خارج از چارچوبها، عواطف واحساسات خود را هزينه نكنند.

احكام، ص: 2

اما بيش تر آن به خانم ها كمك مي كند كه به طور ناخواسته و خارج از چارچوب ها، وسيله لذن انگاري قرار نگيرند وشخصيت و احترام آنان خدشه دار نگردد.

3. نشاط و رغبت: احكام الهي بيش از آنكه به محدوديت لذت ها بيانجامد به ماندگاري لذت ها وپايداري نشاط و خوشي ها مي انجامد از اين رو اگر چه حجاب از يك سو براي خانمها محدوديت است و موجب خستگي و زحمت مي باشد اما از سوي ديگر اوج احساسات را سالم نگه مي دارد و عاطفه ها و محبت ها را در كانون گرم خانواده متمركز مي سازد و زن و مردرا از بي تفاوتي نسبت به همديگر در نظام خانواده نجات ميدهد و اين بحراني است كه هم اكنون دامنگير جوامع غربي شده است، به طوري كه در هنگامه برپايي كانون خوانواده كه بر اساس عشق و محبت بايد تحكيم شود و مهم ترين ابزار آن ميل جنسي نسبت به يك ديگر است، بلكه عشق وعاطفه آن دو، در سال هاي قبل از ازدواج در ميان افراد متعدد پخش شده است و تمركز خود را از دست داده است.

از اين رو «حجاب وپوشش زن»، داراي مشخصه ها وويژگي هايي است كه بعضي از آنها اشاره مي شود:

يك. حدود وميزان پوشش: هر اندازه بدن زن پوشيده تر باشد نقش نيرومندتري در دورسازي ديدگان نظاره گر ايفا مي كند. اگر نگاه هاي آلوده را «تيري زهر آلود شيطان» همچنان كه در روايات آمده است بدانيم پوشش زن همانند قوسي است كه تير ها را كمانه مي كند و از اصابت آنها به هدف باز مي دارد. هر چه حجاب كمتر رعايت شود، تير هاي تير هاي شيطاني بيشتر متوجه اومي گردد واز آن آسيب ميبيند. با توجه به اين امر، چادر حجاب برتر است؛ زيرا با وجود شرايط ديگر، بيشترين پوشش و مطمئن ترين مصونيت را به همراه دارد.

دو. كيفيت پوشش: پوشندگي لباس و كيفيت دوخت، بخش مهمي از حجاب را تشكيل مي دهد. لباس هاي نازك و تنگ و بدن نما، آماج پيكان مسموم شيطان و موجب خيره شدن چشم هاي هرزه وآلوده است!! در مقابل لباس هاي مناسب و كاملًا پوشيده، مانع اين نگاه هاي هوس آلود است.

سه. رنگ ها: برخي از رنگ ها ديدگان را خيره مي سازد و باعث جلب توجه مي شود. وعلماي دين هر چند به اصل رنگ لباس ها، تأكيد چنداني ندارند؛ ولي بر اين مساله پاي مي فشارند. كه لباس نبايد موجب جلب توجه شود و عواقب سوئي داشته باشد. از اين رو در طول تاريخ، زنان مسلمان به ميل خود، لباس مشكي را براي حجاب برگزيدند و بدين وسيله احساس امنيت و مصونيت بيشتري مي كردند. اين سنت حسنه، مورد نظر و پذيرش پيامبر صلي الله عليه وآله و امامان عليهم السلام نيز قرار گرفت گفتني است كه عبا وچادر مشكي جزء لباس هاي مكروه به شمار نمي رود و از آن مستثنا شده است.

چهار. شيوه گفت وگو: حفظ وقار ومتانت، همان نقشي را دارد كه پوشش زن ايفا مي كند و عدم رعايت آن، عواقب شومي در بر دارد. قرآن مجيد يكي از صفات زنان مؤمن را كه در رفتار دختران شعيب جلوه گر است حيا و وقار مي داند.

احكام، ص: 3

بايد دانست كه پيدايش فحشا وفرزندان نا مشروع، افزايش طلاق و از هم گسيختگي زندگي زنا شويي و نا آرمي دروني و هيجان جنسي مستمر برخاسته از برهنه گري و عشوه گري زنان، همه آثار شوم بي حجابي و بي بند و باري است و اين حجاب است كه مي تواند به خوبي مصونيت بخش باشد.

برخي به نادرستي ادعا مي كنند: حجاب به معنا مقابله با برهنگي را قبول داريم؛ ولي در هيچ جاي قرآن از پوشش مو سخن به ميان نيامده است!! در پاسخ گفتني است كه زنان قبل از نزول آيه حجاب مو هاي خود را مي پوشانند و مشكل تنها گردن، گوش، زير گلو وگردن آنان بوده است.

همان طور كه مفسران بزرگ (مانند شيخ طوسي و طبرسي) فرموده اند، در گذشته دو نوع روسري براي زنان معمول بود: روسري هاي كوچك كه آنها را «خِمار» يا «مقنعه» مي نامند و معمولًا در خانه از آن استفتده مي كردند و روسري هاي بزرگ كه مخصوص بيرون خانه به شمار مي آمد. زنان با اين روسري بزرگ كه جلباب ناميده مي شود و از «مفنعه» بزرگتر و از- «ردا» كوچك تر است و به چادر امروز شباهت داشت مو و تمام بدن خود را مي پو شاندند.

نزديك ساختن جلباب (يدنينَ عَلَيهِنَّ مِن جَلابِيبِهِنَّ) كنايه اي از پوشيدن سر وروي خود با آن است؛ يعني، چنان نباشد كه چادر يا روپوش هاي بزرگ (مانتو) تنها جنبه تشريفاتي و رسمي داشته باشد و همه پيكرشان را نپوشاند و از مصاديق «كاسيات عاريات» شمرده شوند! قرآن فرمان مي دهد: بانوان بت مراقبت، جامه را بر خود گيرند و آن ها را رها نكنند، تا نشان دهند اهل وقار و عفاف به شمار مي آيند. از پايان آيه بر مي آيد كه پوشش مطلوب آن است كه خود به خود دور باش ايجاد مي كند و هوس بازان را نااميد مي سازد.

بنابر اين وظيفه پوش اسلامي بانوان به معناي حبس و زنداني كردن و قرار دادن آنان پشت پرده و در نتيجه عدم مشاركت گروه، در فعاليت هاي اجتماعي نيست. اين وظيفه بدان معنا است كه زن در معاشرت با مردان، بدنش را بپوشاند و به جلوه گريو خودنمايي نپردازد ومشاركتش در فعاليت ها، بر اصول انساني و اسلامي استوار باشد.

پوشش زن‏

پرسش 3. پوشش بدن زنان بايد چگونه باشد؟

همه مراجه (به جز صافي): زن بايد تمام بدن و موي خود را [به جز گردي صورت و دست ها تا مچ‏] در برابر مرد نامحرم بپوشاند.

آيةالله صافي: زن بايد تمام بدن و موي خود را در برابر مرد نامحرم بپوشاند و بنا بر احتياط واجب، بايد دست وصورت را نيز بپوشاند.

پوشش صورت‏

پرسش 4. آيا زير چانه بايد از نامحرم پوشانده شود؟

همه مراجع (به جز سيستاني): آري، زير چانه جزء گردي صورت نيست و بايد آن را از نامحرم پوشاند.

آيةالله سيستاني: آن قسمت از چانه و زير چانه كه در هنگام پوشيدن مقنعه به طور معمول پوشانده نمي شود، حكم گردي صورت را دارد

احكام، ص: 4

حجاب و نابالغ‏

پرسش 5. آيا بر زن لازم است در مقابل بچه نابالغ خود را بپوشاند؟

همه مراجع (به جز بهجت، تبريزي و مكارم): اگر خوب وبد را مي فهمد و احتمال مي دهد كه نگاهش به بدن زن، موجب تحريك شهوتش شود، بنابراحتياط واجب بايد بدن وموي خود را از او بپوشاند.

آيةالله بهجت: اگر خوب وبد را مي فهمد، بنا بر احتياط واجب بايد بدن وموي خود را از او بپوشاند.

آيات عظام تبريزي و مكارم: خير لازم نيست؛ ولي بهتر است بدن وموي خود را از پسري كه خوب وبد را مي فهمد، بپوشاند.

وجوب حجاب دختران‏

پرسش 6. آز چه زماني بر دختر رعايت حجاب واجب مي شود؟

همه مراجع: زماني كه يكي از نشانه هاي بلوغ در دختر آشكار شود رعايت حجاب بر او واجب مي گردد.

تبصره. نشانه بلوغ در دختران سه چيزاست: 1. روييدن م. ي درشت و خشن زير شكم (بالاي آلات تناسلي)، 2. بيرون آمدن مني، 3. تمام شدن نه سال قمري.

البته به تظر آيةالله سيستاني، نشانه بلوغ تمام شدن نه سال قمري است.

اجبار در پوشش‏

پرسش 7- پدرم اصرار داردكه من بيش از حد معمول حجابم را رعايت كنم، چه كنم؟

آيات عظام امام، بهجت، تبريزي، فاضل، مكارم، نوري ووحيد: حجاب كامل زن در برابر مرد نامحرم، پوشاندن تمام بدن جز گردي صورت و كف دست ها است اگر شما كمتر از اين مقدار بدن خود را مي پوشانيد، اطاعت از پدرتان در اين مورد واجب است؛ ولي اگر بيش از اين از شما حجاب مي خواهند اطاعت از او واجب نيست؛ مگر آنكه نافرماني شما باعث آزار واذيت او شود. پس سعي كنيد به گونه اي رفتار كنيد كه پدرتان از شما آزرده خاطر نشود.

آيةالله سيستاني: حجاب كامل زن در برابر مرد نامحرم، پوشاندن تمتم بدن جز گردي صورت و كف دست ها است اگر شما كمتر از اين مقدار بدن خود را مي پوشانيد، اطاعت از پدرتان در اين مورد واجب است؛ ولي اگر بيش از اين از شما حجاب مي خواهند اطاعت از او واجب نيست؛ مگر آنكه امرپدر ناشي ازدو عامل باشد:

1. شفقت و دلسوزي نسبت به شما باشد 2. نافرماني شما باعث آزار و اذيت او او شود بگوييد به گونه اي رفتار كنيد كه پدرتان از شما آزرده خاطر نشود.

آيةالله صافي: حجاب كامل زن در برابر مرد نامحرم، پوشاندن تمام بدن استبه جز گردي صورت و كف دست ها احتياط واجب در پوشاندن آن است؛ بنابر اين اطاعت از پدرتان در اين مورد واجب است.

تبصره. اطاعت پدر ومادر در انجام دادن واجبات و ترك محرمات، در حقيقت اطاعت خداوند محسوب مي شود و رعايت آن واجب است.

پوشش روي پا

پرسش 8. آيا پوشاندن پشت وروي پا در مفابل نامحرم واجب است؟

احكام، ص: 5

همه مراجع (به جز تبريزي ومكارم): آري، بايد آن را از نامحرم بپوشاند.

آيةالله مكارم: خير واجب نيست؛ ولي بهتر است كه بپوشاند.

آيةالله تبريزي: پوشاندن زير چانه واجب است؛ ولي پوشاندن روي پا تا مچ بنا بر احتياط واجب است.

تبصره. لازم نيست پشت و روي پا به وسيله جوراب پوشانده شود؛ بلكه اگر به وسيله چادر و مانند آن نيز پوشانده شود، كافي است.

پوشش زيبا رويان‏

پرسش 9. زني كه مي داند به چهره زيبايش، مردان نامحرم به او نگاه مي كنند، چه وظيفه اي دارد؟ آيا پوشاندن آن واجب است؟

آيات عظام امام، خامنه اي، سيستاني، فاضل، مكارم و نوري: اگر باعث مفسده نشود، پوشاندن چهره بر آنان واجب نيست؛ ولي مردان وظيفه دارند به ائ نگاه نكنند.

آيات عظام بهجت، تبريزي و وحيد اگر باعث جاب توجه مرد نامحرم شودبنابر احتياط واجب بايدچهره خود را بپوشاند.

آيةالله صافي: بايد چهره خود را از مرد نامحرم بپوشاند.

پوشش مشكي‏

پرسش 10. چرا پوشش بانوان مشكي است، با اين كه پوشيدن لباس مشكي در اسلام مكروه است؟

آيات عظام امام، بهجت، تبريزي، صافي، نوري و وحيد: پوشيدن لباس سياه هر چند مكروه است؛ ولي عبا از آن استثنا شده است و چادر مشكي نيز داخل عنوان عبا است و مكروه نيست.